Ellisence
← Alle essays
ReflectieMei 20266 min lezen

Waarom gedrag zelden onlogisch is

Gedrag dat van buitenaf vreemd lijkt, is van binnenuit vrijwel altijd te begrijpen. Een pleidooi voor kijken vóór oordelen.

Wie in organisaties werkt, kent het moment: iemand doet iets dat op het eerste gezicht onlogisch lijkt. Een collega die informatie achterhoudt, een team dat een besluit blijft uitstellen, een afdeling die telkens dezelfde discussie voert. De verleiding is groot om er een label op te plakken — weerstand, politiek, onwil.

Maar wie langer kijkt, ziet vrijwel altijd dat het gedrag betekenis heeft. Het beschermt iets: een positie, een verhaal, een gevoel van veiligheid. Het reageert op iets: een eerdere ervaring, een onuitgesproken norm, een systeem dat andere signalen afgeeft dan de officiële boodschap.

Gedrag is zelden onlogisch. Het is een antwoord op een context die we nog niet volledig zien. Zodra we die context erbij halen, verschuift de vraag: niet ‘waarom doet iemand dit?’, maar ‘welk deel van het systeem maakt dit gedrag mogelijk of nodig?’

Dat is geen semantiek. Het is een ander vertrekpunt. Het verplaatst de aandacht van de persoon naar de patronen eromheen — en pas dan wordt echte beweging mogelijk.

Gedrag is geen losstaand incident, maar een spoor naar de context waarin het ontstaat.

Waar inzicht ontstaat, ontstaat beweging.